Tuổi thọ của khớp háng nhân tạo phụ thuộc vào nhiều yếu tố nhưng đây là một trong những yếu tố được người bệnh quan tâm hàng đầu. Thay khớp háng nhân tạo là phương pháp can thiệp phẫu thuật nhằm thay thế những cấu trúc bị hỏng, tổn thương của khớp háng tự nhiên bằng các vật liệu nhân tạo. Vậy, tuổi thọ khớp háng nhân tạo kéo dài bao lâu?
Tuổi thọ của khớp háng nhân tạo được hiểu như thế nào?
Về cơ bản, tuổi thọ khớp háng nhân tạo được hiểu là thời gian từ lúc thay khớp đến lúc phải thay lại. Hiện nay, với xu hướng phát triển về nền tảng công nghệ và vật liệu hiện đại, nhiều loại khớp nhân tạo cho đến lúc thay lại vẫn còn gần như nguyên vẹn về mặt cấu trúc.
Khớp háng nhân tạo thường sử dụng được bao lâu?
Không có con số chính xác để trả lời cho câu hỏi này. Do tuổi thọ của khớp háng nhân tạo phụ thuộc vào nhiều yếu tố và có thể không giống nhau ở từng người.
Tham khảo tuổi thọ khớp háng toàn phần
Ước tính, tuổi thọ của khớp háng nhân tạo toàn phần trong điều kiện tối ưu có thể đạt khoảng 20-25 năm. Sau khoảng thời gian này, những thành phần tiếp khớp có thể bị mòn, hoạt động không còn được trơn tru như trước.
Tham khảo tuổi thọ khớp háng bán phần
Ước tính, tuổi thọ trung bình của khớp háng nhân tạo bán phần vào khoảng 10-15 năm. Mức này tương thích với tuổi thọ của nhóm người bệnh trên 80 tuổi. Do đó, khớp háng bán phần là một trong những lựa chọn hàng đầu của người bệnh cao tuổi.
Tuổi thọ của khớp háng nhân tạo trong lần phẫu thuật thay lại như thế nào?
Không có ước tính chính xác về tuổi thọ của khớp háng nhân tạo trong lần phẫu thuật thay lại. Nếu phần xương, mô xung quanh… bị tổn thương, tuổi thọ của khớp thay lại có thể thấp hơn so với ở lần thay khớp trước đó.
Nếu như trước đây, khớp háng nhân tạo có tuổi thọ trung bình khoảng 15-20 năm thì ngày nay có thể kéo dài hơn. Một nghiên cứu gần đây trên 13.000 người bệnh, cho thấy có khoảng 78% người bệnh có tuổi thọ khớp háng nhân tạo kéo dài hơn 25 năm. Điều này có được nhờ các yếu tố như vật liệu hiện đại, kỹ thuật thay khớp, thay khớp có sự hỗ trợ của robot…
Tuổi thọ của khớp háng nhân tạo có thể kéo dài trên 25 năm
Những yếu tố quyết định tuổi thọ khớp háng nhân tạo
Khớp háng nhân tạo được cấu tạo gồm 3 phần: phần chuôi, phần chỏm và phần cup (hay ổ cối). Mỗi phần được thiết kế riêng với nhiều loại kích thước để phù hợp với nhiều kích thước cơ thể khác nhau. Theo đó, những yếu tố góp phần quyết định tuổi thọ khớp háng nhân tạo, có thể bao gồm:
- Vật liệu cấu tạo khớp: Khoảng 20 năm trước đây, đa số phần chỏm và ổ cối khớp háng dùng vật liệu kim loại hay nhựa polyethylene, thường dễ sinh ra hạt mòn vi thể, gây tiêu xương quanh khớp, dẫn đến lỏng khớp. Ngày nay, các vật liệu tiên tiến hơn như gốm, nhựa XLPE (cross-linked polyethylene) có độ mòn giảm đến 80-90% so với thế hệ cũ. Đó là một trong những lý do giúp khớp hiện đại có thể đạt tuổi thọ 20-25 năm hoặc hơn. Lấy ví dụ như khớp háng nhân tạo bằng gốm sứ Ceramic On Ceramic có độ cứng cao hơn, tỷ lệ bào mòn thấp, vì thế thời gian sử dụng có thể lên đến 30 năm (có thể hơn).
- Kỹ thuật phẫu thuật hiện đại, thay khớp bằng robot AI: Lựa chọn khớp tương thích với nhu cầu hoạt động của cơ thể, đặt đúng vị trí… làm tăng độ bền của khớp thêm nhiều năm. Các kỹ thuật thay khớp hiện đại như SuperPath, đường mổ ABMS, SPAIRE không cắt cơ, thay khớp háng có sự hỗ trợ của robot… cũng góp phần làm tăng tuổi thọ khớp nhân tạo, giảm nguy cơ biến chứng.
- Chăm sóc hậu phẫu: Thói quen sinh hoạt cũng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tuổi thọ của khớp háng nhân tạo. Một số thói quen sinh hoạt không phù hợp và cần hạn chế tối đa như ngồi xổm sâu, vắt chéo chân, xoay người đột ngột… Ngoài ra, tình trạng nhiễm trùng từ bộ phận khác trong cơ thể như nhiễm trùng răng, da, tiết niệu cũng có thể theo đường máu cũng có thể gây biến chứng lên khớp nhân tạo.
- Lực tác động mỗi ngày: Khi đi bộ, khớp phải chịu tải gấp 3-5 lần trọng lượng cơ thể. Ví dụ trọng lượng cơ thể nặng 20 kg, khớp phải chịu thêm 60-100 kg lực trên mỗi bước đi. Nếu mỗi ngày đi 5000 bước, khớp phải chịu thêm 300-500 tấn lực mỗi năm. Vì thế, người có chỉ số BMI cao, người chơi thể thao cường độ mạnh, người trẻ vận động nhiều… có thể bị tác động thúc đẩy nhanh tình trạng mòn khớp.
- Những yếu tố khác: Một số yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến tuổi thọ khớp háng nhân tạo chằng hạn như không tuân thủ quá trình tập phục hồi chức năng, tái khám định kỳ, chế độ dinh dưỡng…
Vì sao khớp háng nhân tạo có thể phải thay lại?
Trong một số ít trường hợp, người bệnh có thể phải thực hiện phẫu thuật thay lại khớp háng nhân tạo nếu xảy ra những tình trạng sau:
- Lỏng lẻo khớp, giảm khả năng sử dụng khớp háng trong hoạt động thường ngày, khớp háng cứng không vận động được.
- Đau khớp háng dai dẳng, kéo dài ngay cả khi nghỉ ngơi, tăng cảm giác đau khi đi bộ hoặc khi chịu trọng lượng.
- Sự mài mòn, tiêu xương xảy ra khi các bề mặt tiếp xúc mòn đi, khiến xương bị phá hủy dần dần.
- Khớp háng không ổn định hoặc trật khớp háng tái phát.
- Người bệnh bị nhiễm trùng quanh khớp nhân tạo (PJL) hoặc gãy xương quanh khớp giả.
- Tiêu xương quanh ổ khớp háng hoặc thân xương đùi do sử dụng lâu dài hoặc hao mòn.
- Điều trị không phẫu thuật như dùng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, tập vật lý trị liệu không mang đến hiệu quả.
Có thể phải thay lại khớp háng nhân tạo do người bệnh cảm thấy đau khớp háng dai dẳng, kéo dài, không đáp ứng với những phương pháp điều trị không phẫu thuật…
Dấu hiệu khớp háng nhân tạo có thể bị mòn, lỏng
Dấu hiệu khớp háng nhân tạo có thể bị mòn, lỏng về cơ bản bao gồm:
- Đau khớp háng, khả năng di động khớp kém, yếu cơ…
- Đau vùng háng hoặc đùi, đặc biệt khi vận động hoặc chịu lực
- Cảm giác không vững chắc, lỏng lẻo bên trong khớp
- Hạn chế vận động, gặp khó khăn khi đi lại, leo cầu thang
- Viêm, sưng, đỏ xung quanh khớp (có thể kèm sốt nếu bị nhiễm trùng), khớp biến dạng hoặc có tiếng kêu lạ…
Bác sĩ đánh giá tuổi thọ và tình trạng khớp háng nhân tạo như thế nào?
Để đánh giá tình trạng và tuổi thọ của khớp háng nhân tạo, bác sĩ có thể thực hiện các bước thăm khám như sau (thông tin mang tính tham khảo):
- Khám lâm sàng:
- Bác sĩ thăm khám trực tiếp để đánh giá các yếu tố như: tầm vận động, khả năng di chuyển, chiều dài hai chân có lệch nhiều hay không, tình trạng sưng viêm ở vùng khớp háng…
- Bác sĩ thu thập các thông tin từ người đến thăm khám, ví dụ như: triệu chứng gợi ý vấn đề sức khỏe ở khớp háng nhân tạo đang gặp (như đau vùng háng hoặc đùi, cảm giác khớp không vững chắc, lỏng lẻo, yếu cơ, có tiếng kêu lạ ở khớp háng…), tiền sử bệnh lý khác (nếu có)…
- Khám cận lâm sàng: Bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các kỹ thuật cận lâm sàng như chụp X-quang, CT, MRI, chọc hút dịch khớp, xét nghiệm máu…
Làm gì để kéo dài tuổi thọ khớp háng nhân tạo?
Một số lưu ý góp phần kéo dài tuổi thọ của khớp háng nhân tạo chẳng hạn như:
- Tuân thủ lịch hẹn tái khám để phát hiện kịp thời các bất thường (nếu có) và xử lý nhanh chóng.
- Tập phục hồi chức năng theo chỉ định của bác sĩ. Thông qua các tác nhân vật lý như tia laser, sóng xung kích; máy móc thiết bị chuyên dụng và bài tập theo hướng cá thể hóa… giúp đẩy nhanh tốc độ phục hồi, góp phần kéo dài tuổi thọ khớp nhân tạo.
- Sau thay khớp háng, hệ xương khớp vẫn tiếp tục suy giảm chất lượng do tình trạng lão hóa tự nhiên của cơ thể. Người bệnh nên duy trì chế độ ăn uống khoa học, tăng cường dùng thực phẩm giàu vitamin D, canxi, collagen… để hỗ trợ kiểm soát tình trạng mất xương, đặc biệt là ở phần xương quanh khớp nhân tạo – phần xương chịu trách nhiệm giữ khớp ở đúng vị trí, giúp cơ thể khôi phục khả năng vận động như bình thường.
- Nếu bị viêm khớp háng hoặc viêm đa khớp, tuyệt đối không nên vận động mạnh để tránh gây thiệt hại cho khớp háng nhân tạo, gia tăng nguy cơ phải thay khớp háng mới.
Người đã thay khớp háng nhân tạo nên duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học, tăng cường dùng thực phẩm giàu vitamin D
